thiên môn đông
Danh từ: - Cây thuốc: "thiên môn đông" là tên gọi của một loại cây thân leo, thuộc họ Măng tây (Asparagaceae), có tên khoa học là Asparagus cochinchinensis. Phần rễ củ của cây này được sử dụng làm thuốc trong y học cổ truyền. - Vị thuốc: "thiên môn đông" cũng chỉ vị thuốc được chế từ rễ củ của cây này, có tác dụng thanh nhiệt, bổ âm, nhuận phế, chỉ khát (làm dịu cơn khát), và thường dùng trong các bài thuốc trị ho khan, táo bón, hoặc suy nhược cơ thể.
- (Thiên môn đông được coi trọng trong y học cổ truyền.)
- (Phần rễ củ của cây này được nấu thành nước thuốc để trị ho.)
- (Loài cây này phát triển tự nhiên tại các khu vực đồi núi.)
"thiên môn đông" trong bài thuốc: thường kết hợp với các vị thuốc khác như mạch môn, sa sâm để tăng hiệu quả bổ phế, sinh tân (làm tăng dịch cơ thể).
- Bài thuốc có thiên môn đông và mạch môn giúp giảm ho khan hiệu quả. (Sự phối hợp giữa thiên môn đông và mạch môn làm dịu cơn ho không có đờm.)
"thiên môn đông" trong ẩm thực: đôi khi được dùng làm nguyên liệu nấu chè hoặc hầm canh để bồi bổ sức khỏe.
- Chè thiên môn đông có vị ngọt mát, tốt cho người bị nóng trong. (Món chè từ rễ củ này có tính thanh nhiệt, thích hợp với người cơ thể nóng.)
Mạch môn đông (danh từ): cây thuốc khác (thuộc họ Măng tây, tên khoa học Ophiopogon japonicus), cũng có tác dụng bổ phổi, nhưng khác về hình thái và công dụng cụ thể.
- Mạch môn đông thường dùng cho các trường hợp ho khan do phế nhiệt. (Mạch môn đông trị ho do nóng trong phổi, khác với thiên môn đông.)
Tóc tiên (danh từ): tên gọi khác của cây thiên môn đông trong dân gian, do lá cây mảnh như tóc.
- Cây tóc tiên thường được trồng làm cảnh hoặc làm thuốc. (Cây tóc tiên là tên dân dã của thiên môn đông.)
- Tóc tiên: tên thông dụng trong đời sống hàng ngày.
- Thiên môn: cách nói ngắn gọn, thường dùng trong các sách thuốc.
Không có thành ngữ phổ biến trực tiếp liên quan đến "thiên môn đông". Tuy nhiên, trong y học cổ truyền, có câu: - "Thiên môn mạch môn, chữa ho không phiền": ý chỉ hai vị thuốc này hiệu quả trong trị ho mà không gây tác dụng phụ. - Người xưa thường nhắc: "Thiên môn mạch môn, chữa ho không phiền". (Câu nói nhấn mạnh công dụng an toàn của thiên môn đông và mạch môn đông.)